TỔNG QUAN VỀ ĐỘT QUỴ THÙY ĐỈNH: TRIỆU CHỨNG, CÁCH ĐIỀU TRỊ VÀ PHÒNG NGỪA
Đột quỵ thùy đỉnh xảy ra thường làm ảnh hưởng đến chức năng xử lý thông tin giác quan cảm ứng và giảm tương tác với mọi thứ xung quanh của bệnh nhân. Nhìn chung, loại và mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng đột quỵ vùng đỉnh chủ yếu dựa vào vị trí và quy mô của tổn thương.
Thùy đỉnh là một trong năm thùy của não, nằm ở giữa vỏ não, nằm ngay phía sau thùy trán. Thuỳ đỉnh là một trung tâm xử lý các cảm giác mà bạn có thể cảm nhận được bằng xúc giác như nhiệt độ (nóng và lạnh), áp suất, độ rung và đau.
Giống như tất cả các loại đột quỵ, đột quỵ thùy đỉnh liên quan đến vỡ hoặc tắc nghẽn mạch máu trong não. Kết quả là thiếu lưu lượng máu liên tục đến thùy đỉnh, làm mất đi lượng oxy đầy đủ ở khu vực đó và gây chết tế bào, làm suy yếu nhiều chức năng cảm giác, thị giác hoặc ngôn ngữ. Đặc biệt, có thể gây ra các biến chứng vĩnh viễn.
Các loại đột quỵ
Khoảng 87% các ca đột quỵ là đột quỵ do thiếu máu cục bộ, nguyên nhân là do mạch máu bị tắc nghẽn. 13% còn lại là đột quỵ do xuất huyết, do mạch máu bị vỡ dẫn máu vào não. Ngoài ra còn có các loại đột quỵ do thiếu máu cục bộ và xuất huyết:
– Đột quỵ do huyết khối: Một loại đột quỵ do thiếu máu cục bộ trong đó cục máu đông làm tắc nghẽn mạch máu trong não.
– Đột quỵ do tắc mạch: Một loại đột quỵ do thiếu máu cục bộ trong đó cục máu đông di chuyển từ bất cứ nơi nào trong cơ thể đến mạch máu trong não.
– Xuất huyết nội sọ: Một loại đột quỵ xuất huyết trong đó có chảy máu từ mạch máu trong não.
– Xuất huyết dưới nhện: Một loại đột quỵ xuất huyết trong đó có chảy máu trong khoang dưới nhện (khoảng trống giữa não và màng bao phủ nó).
Triệu chứng của đột quỵ thuỳ đỉnh
Đối với hầu hết mọi người, bán cầu não trái của thùy đỉnh là trung tâm ngôn ngữ của não, trong khi bán cầu não phải chịu trách nhiệm nhận thức, tính toán và định hướng không gian. Nói rộng hơn, các triệu chứng của đột quỵ thùy đỉnh được xác định theo bán cầu não nào bị ảnh hưởng.
Với đột quỵ thùy đỉnh bên phải, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như:
– Yếu nửa người bên trái
– Cảm giác bất thường (dị cảm) ở bên trái cơ thể
– Không có khả năng nhìn ra góc 1/4 phía dưới bên trái của mỗi mắt
– Mất phương hướng không gian, bao gồm các vấn đề về nhận thức chiều sâu và điều hướng trước và sau hoặc lên xuống
– Không có khả năng nhận biết các vật thể ở phía bên trái của không gian
– Không thể nhận ra phần bên trái của cơ thể mình
– Mất khả năng nhận thức (khả năng biết cơ thể bạn đang hướng về đâu trong môi trường xung quanh), gây ra phán đoán sai lầm về chuyển động và thăng bằng
– Không nhận thức được tình trạng suy yếu nửa người bên trái do đột quỵ
– Hành vi bốc đồng, hưng cảm hoặc không phù hợp
Với đột quỵ thùy đỉnh bên trái, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như:
– Yếu nửa người bên phải
– Dị cảm ở bên phải cơ thể
– Không có khả năng nhìn ra góc 1/4 phía dưới bên phải của mỗi mắt
– Mất ngôn ngữ
– Mất khả năng thực hiện các bài toán đơn giản.
– Suy giảm khả năng đọc, viết và tìm hiểu thông tin mới
– Không biết đột quỵ đã xảy ra với mình
– Gặp khó khăn, thậm chí không thể nhận biết và xác định đồ vật, con người hoặc âm thanh bằng các giác quan của mình. Tình trạng có thể diễn ra ngay cả khi các giác quan của bệnh nhân vẫn đang hoạt động bình thường.
Đột quỵ thuỳ đỉnh gây ra biến chứng như thế nào?
Tác động của đột quỵ thùy đỉnh thường có thể nghiêm trọng ở người cao tuổi, những người đang có các vấn đề về nhận thức, cảm giác và vận động.
Một biến chứng thường gặp ở những người lớn tuổi bị đột quỵ thùy đỉnh là mê sảng, một sự thay đổi đột ngột trong não gây ra suy nghĩ bối rối và giảm nhận thức về môi trường xung quanh.
Theo một nghiên cứu năm 2017 trên tạp chí Stroke, những người bị đột quỵ thùy đỉnh có nguy cơ bị mê sảng cao hơn gấp đôi so với những người mắc các loại đột quỵ khác.
Khi đột quỵ thùy đỉnh xảy ra ở bán cầu não phải, việc mất nhận thức về phía bên trái có thể góp phần làm mất khả năng suy nghĩ có tổ chức. Nếu không có phương pháp để kiểm soát cảm giác này, một người có thể ngày càng trở nên bối rối, thiếu tập trung và rời rạc trong suy nghĩ.
Điều trị và phục hồi sau đột quỵ thuỳ đỉnh
Điều trị đột quỵ thuỳ đỉnh được chia thành điều trị ban đầu và điều trị phục hồi chức năng sau đột quỵ.
Điều trị ban đầu cho đột quỵ thuỳ đỉnh với mục đích là cứu sống người bệnh và hạn chế mọi tổn thương não do đột quỵ gây ra. Điều này có thể bao gồm:
– Dùng chất làm loãng máu gọi là chất kích hoạt plasminogen mô (TPA) để cải thiện lưu lượng máu đến não. Một chất làm loãng máu khác gọi là heparin có thể được sử dụng trong trường hợp đột quỵ do thiếu máu cục bộ nếu xuất huyết não chắc chắn đã được loại trừ.
– Huyết áp, đường huyết, chất lỏng và chất điện giải cũng sẽ được kiểm soát để não có cơ hội phục hồi tốt nhất.
– Phẫu thuật để giảm áp lực và giảm nguy cơ tổn thương não.
Sau đột quỵ, hầu hết mọi người sẽ trải qua vật lý trị liệu, bao gồm liệu pháp thể chất và ngôn ngữ để giúp phục hồi chức năng và học các chiến lược thích ứng để thực hiện các công việc hàng ngày.
Một số điều đáng lưu ý khi giúp người bệnh đột quỵ thuỳ đỉnh phục hồi:
– Người bị đột quỵ thuỳ đỉnh thường có cảm cảm xúc tiêu cực trầm trọng hơn như tức giận, buồn bã, lo lắng và trầm cảm. Do vậy, người bệnh có thể cần điều trị cả tâm lý.
– Người bị đột quỵ thuỳ đỉnh thường ít nhận thức được môi trường xung quanh và không thể tham gia đầy đủ vào quá trình phục hồi chức năng và vật lý trị liệu. Do vậy, cần có sự kết hợp kiên trì từ gia đình và chuyên gia chăm sóc y tế.
Có thể phòng ngừa đột quỵ thuỳ đỉnh hay không?
Cũng như các loại đột quỵ khác, không có biện pháp nào có thể phòng ngừa đột quỵ hoàn toàn nhưng có thể giảm thiểu nguy cơ bằng cách thay đổi lối sống và chế độ ăn uống:
– Bỏ hút thuốc nếu bạn đang nghiện thuốc lá
– Không uống rượu
– Tập thể dục thường xuyên bằng các bài tập như chạy bộ, bơi lội, đạp xe,…
– Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh, đặc biệt ưu tiên những thực phẩm như trái cây, rau củ, cá, các loại hạt, trứng,…
– Kiểm soát các tình trạng sức khỏe như: Béo phì, tiểu đường, huyết áp cao,…
Ngoài các biện pháp trên có thể tham khảo sử dụng các sản phẩm đã được chứng minh công dụng để phòng ngừa đột quỵ và nguy cơ gây bệnh.
Tham khảo: https://suckhoehangngay.vn/tong-quan-ve-dot-quy-thuy-dinh-trieu-chung-cach-dieu-tri-va-phong-ngua-20240108155850956.htm